Theo đó, việc Trung Quốc gia nhập WTO không chỉ thúc đẩy thương mại mà còn đưa nước này vào khuôn khổ luật pháp quốc tế, và vì thế khuyến khích sự phát triển của Trung Quốc trong khi có tính đến nhu cầu và lợi ích của Mỹ và các nước khác.

Trong khuôn khổ kinh tế ngắn hạn, việc Trung Quốc gia nhập WTO góp phần giúp người tiêu dùng Mỹ tiếp cận với hàng hóa giá rẻ với chất lượng tốt và đem đến thu nhập tốt hơn cho những người Trung Quốc trước đây vốn nghèo khó. Đây là kết quả được hy vọng từ thương mại tự do, đóng vai trò then chốt trong sự thịnh vượng của các thị trường mới nổi và kinh tế toàn cầu nói chung.
 
Tuy nhiên, tương lai dài hạn phụ thuộc nhiều vào việc giải quyết sự mất cân bằng thương mại khổng lồ giữa Trung Quốc và Mỹ mà không gây ra một cuộc chiến thương mại. Sự mất cần bằng này là kết quả của thặng dư thương mại liên tục của Trung Quốc đối với Mỹ trong nhiều năm qua.

Trung Quốc ít nhiều có lý khi họ cho rằng Mỹ sẽ không quá phụ thuộc vào tiền của Trung Quốc nếu nước này kiểm soát thâm hụt ngân sách liên bang tốt hơn. Về phần mình, Trung Quốc cũng phải điều chỉnh mô hình tăng trưởng phụ thuộc vào xuất khẩu của mình. Theo khía cạnh này, tư cách thành viên WTO của Trung Quốc đã không đem lại một sự biến đổi trong nhận thức của người Trung Quốc, ít nhất là lúc này chưa xảy ra.

Theo Đại sứ Mỹ tại WTO, Michael Punke, phát biểu ngày 30/11, một quan điểm đang ngày càng phổ biến ở Mỹ và trên toàn thế giới rằng Trung Quốc đang dùng “tiểu xảo” trong thương mại, hoặc thông qua trợ giá mạnh mẽ đối với các ngành công nghiệp sở hữu nhà nước, những yêu cầu chuyển giao công nghệ cho các tổ chức nước ngoài, hoặc lỏng lẻo trong việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của các công ty nước ngoài.

Ông nói: “Trung Quốc dường như đang áp dụng chủ nghĩa tư bản nhà nước ngày càng tăng theo từng năm, hơn là tiếp tục hướng tới các mục tiêu cải cách kinh tế, điều đã khiến họ quyết định tham gia WTO… Đây là một diễn biến đáng lo ngại, và Mỹ hối thúc chính phủ Trung Quốc cân nhắc lại định hướng đó.”

Như để trả lời ông Punke, hoặc chứng minh rằng ông đúng, ngày 15/12, Trung Quốc tăng mạnh thuế đánh vào mặt hàng ô tô động cơ lớn của Mỹ. Động thái này xuất hiện đúng thời điểm nhằm phản pháo những phàn nàn của Mỹ về trợ cấp của Trung Quốc cho ngành công nghiệp sản xuất tấm năng lượng mặt trời và những cáo buộc về hạn chế của Trung Quốc đối với hàng gia cầm của Mỹ.

Ảnh hưởng kinh tế có thể là không lớn, vì mức thuế áp dụng chỉ đối với một phần nhỏ của hàng xuất khẩu của Mỹ, nhưng đó là một động thái cứng rắn đáng lo ngại.

Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc Trần Đức Minh nói, chính phủ Trung Quốc chỉ chiến đấu chống lại các mặt hàng được trợ giá của các nước khác, giống như người Mỹ làm, và thuế suất này “phù hợp với nguyên tắc của WTO và không phải là một dạng bảo hộ thương mại”. Bộ trưởng cũng thách thức Mỹ “yêu cầu các chuyên gia WTO phân xử”.

Có thể chính quyền Obama nên chấp nhận lời thách này. Hoặc Bắc Kinh nên nghĩ về thực tế rằng nền kinh tế của họ, vốn đang gặp khó khăn do bong bóng nhà đất đang xì hơi, cũng sẽ thiệt hại rất lớn nếu tham gia vào một cuộc chiến thương mại.