Chính phủ Trung Quốc cho biết sẽ kêu gọi
tăng cường nguồn cung và trừng trị thẳng tay những kẻ đầu cơ tích trữ,
thậm chí đe dọa sẽ “ can thiệp” vào giá của các mặt hàng thiết yếu như
ngũ cốc, dầu ăn, đường và bông.
Lạm phát vẫn chưa phải là mối đe dọa đối
với Trung Quốc, nhưng chỉ số giá tiêu dùng của nước này đã tăng 4,4% hồi
tháng 10 – cao nhất trong vòng 2 năm trở lại đây. Giá lương thực thực
phẩm, chiếm hơn một phần ba chỉ số giá tiêu dùng (CPI) là nguyên nhân
lớn nhất: rau xanh đã tăng gần một phần ba so với cùng kỳ năm ngoái. Các
mặt hàng nhập khẩu như bông, đậu nành, đồng và dầu thô cũng tăng giá
rất mạnh trong hai tháng qua. Khi giá cả tăng lên, niềm tin của người
tiêu dùng và thị trường chứng khoán nước này cũng sụt giảm. Các cổ phiếu
ở Thượng Hải cũng đã mất giá một phần mười kể từ khi số liệu về lạm
phát được công bố.
Giá thực phẩm tăng có thể giải thích cho
sự lạm phát ở Trung Quốc, nhưng điều gì đứng đằng sau sự tăng giá ấy? Đó
chính là lũ lụt, nặng nề nhất là trận đại hồng thủy tại Hải Nam tháng
trước đã phá hủy hoàn toàn mùa màng nơi đây. Trung Quốc đang có khoảng
81 triệu người bị ảnh hưởng bởi thiên tai và cần lương thực cho mùa đông
– xuân sắp tới – con số này cao hơn 25% so với mức trung bình trong
vòng 20 năm qua tại nước này. Trên thế giới cũng có nhiều nơi chịu chung
số phận như Hải Nam và vào tuần này, Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc
thông báo rằng chi phí nhập khẩu lương thực trên toàn thế giới có thể
vượt quá con số 1 nghìn tỷ USD trong năm nay, chỉ kém 5 tỷ USD so với kỷ
lục hồi năm 2008.
Tình hình kinh tế vĩ mô cũng góp phần gây
ra lạm phát ở Trung Quốc. Các ngân hàng nước này dường như sắp phá vỡ
hạn mức cho vay là 7,5 nghìn tỷ NDT (tương đương với 1,1 nghìn tỷ USD)
trong năm 2010. Chỉ tính riêng đến tháng 10, các ngân hàng này đã cho
vay tới 6,9 nghìn tỷ USD, và chính lượng tiền khổng lồ này đã góp phần
làm tăng CPI của Trung Quốc lên 4,4%.
Ngân hàng Trung ương Trung Quốc đã phải
nâng tỷ lệ dự trữ bắt buộc lần thứ 4 trong năm nay và vào tháng 10, nâng
lãi suất thêm 25 điểm cơ bản lần đầu tiên kể từ năm 2007. Nhưng cả hai
động thái trên đều không có tác dụng mấy trong việc ngăn chặn các ngân
hàng cho vay trong thời điểm kinh tế Trung Quốc đang phát triển với tốc
độ 15%/năm.
Chính phủ Trung Quốc được kỳ vọng sẽ giảm
mức giới hạn cho vay vào năm 2011 thấp hơn mức 7,5 nghìn tỷ NDT của năm
2010. Wang Jun – một nhà nghiên cứu tại Trung tâm trao đổi kinh tế quốc
tế Trung Quốc dự đoán mức hạn chế mới sẽ nằm trong khoảng 7-7,5 nghìn
tỷ NDT, một mức giảm nhẹ đủ để giữ lạm phát trong tầm kiểm soát. Ông
cũng bác bỏ khả năng sẽ có một sự giảm mạnh về mức cho vay cũng như sự
thay đổi chính sách nhằm thắt chặt nền kinh tế, vì một nền kinh tế thực
sự vẫn cần phải có một mức tín dụng nhất định để tăng trưởng và đảm bảo
việc làm
Và do vậy, chính phủ đang phải áp dụng
các biện pháp ít truyền thống hơn. Họ thúc giục chính quyền địa phương
nâng mức hỗ trợ thất nghiệp, lương hưu và lương tối thiểu cho phù hợp
với mức lạm phát; tăng cường trợ giá một số mặt hàng và trợ cấp thêm cho
sinh viên nghèo. Họ cũng hứa hẹn sẽ tăng cường vận chuyển bông từ các
vùng phía tây Tân Cương – vốn là vùng trồng bông lớn nhất Trung Quốc.
Tổng lượng bông vận chuyển có thể đạt tới 13.500 tấn/ngày và có khoảng
300 xe bông sẽ sẵn sàng được chuyển ra từ Tân Cương. Bên cạnh đó, giá
gas, điện và chi phí đi tàu cho những người làm phân bón cũng được giảm
xuống. 200 nghìn tấn đường sẽ được chính phủ bán ra vào ngày 22/11. Và
kể từ ngày 1/12 tới đây, các trạm thu phí trên đường cao tốc cũng không
sẽ được phép thu phí của các xe chở nông phẩm nữa.
Nếu việc tăng nguồn cung này không đủ để
kiềm chế giá cả, chính phủ có lẽ sẽ phải lặp lại những biện pháp mà họ
từng áp dụng năm 2008, khi giá lương thực tăng đến đỉnh điểm là 23% sau
đợt bùng phát dịch bệnh trên lợn. Khi ấy, chính phủ đã yêu cầu những
người bán thịt lợn, gạo, mì, dầu ăn và một số nhu yếu phẩm khác phải xin
phép trước khi tăng giá.
Mark Williams và Qinwei Wang của Capital
Economics nhận xét các biện pháp kiểm soát như vậy được coi là tín hiệu ở
mức cao nhất cho thấy sự kiên quyết của chính phủ trong việc đấu tranh
chống lại lạm phát. Điều đó giúp đập tan hy vọng tăng giá của một số
người. Nhưng trên thực tế, sự kiểm soát này “cũng không đáng khen ngợi
lắm”. Vì nếu người bán không thể đạt được mức giá họ mong muốn, thì họ
có thể sẽ giảm nguồn cung, hoặc làm giảm chất lượng hàng hóa.
Theo VNE-Hà Thu
