Nếu bạn có dịp qua nhà thờ Bountiful
Blessings ở vùng ngoại ô Spartanburg, Nam Carolina thì hãy rẽ phải. Tới
một khu công nghiệp sau những hàng cây anh đào mơn mởn, rồi lại qua một
công ty sản xuất con dấu cao su và sản phẩm để gắn logo lên mũ và cặp,
bạn sẽ nhìn thấy một nhà máy mới toanh: nhà máy chuyên sản xuất xi lanh
dùng cho công nghệ in lõm của công American Yuncheng. Họ tạo ra những
ống xi lanh dùng để in nhãn chai như nhãn bao quanh chai sô-đa chẳng
hạn. Nhưng không giống như những láng giềng của mình tại Spartanburg,
Yencheng là một công ty Trung Quốc. Họ đến Nam Carolina vì theo tiêu
chuẩn của người Trung Quốc nước Mỹ thật là rẻ.
Khu đất mà công ty Yuncheng mua tại
Spartanburg chỉ có giá là 350.000 USD cho 2,6 hecta, bằng một phần tư
giá của đất phía sau của Thượng Hải hay Đông Quan - thành phố gần Hong
Kong mà công ty này đã có 3 nhà máy. Giá điện cũng rất rẻ: họ phải trả
tới 14 nhân dân tệ cho một kWh trong giờ cao điểm ở Trung Quốc, nhưng
chỉ mất 4 tệ tại Nam Carolina. Ở đây cũng chẳng hay sụt điện như ở Trung
Quốc.
Tất nhiên, nhân công Mỹ đắt hơn nhiều và
tổng chi phí để sản xuất một sản phẩm ở Trung Quốc có lẽ sẽ luôn thấp
hơn so với ở đây. Nhưng đối với hàng trăm công ty Trung Quốc như
Yuncheng, nước Mỹ đã trở thành một địa điểm ít tốn kém và vô cùng thuận
lợi để kinh doanh.
Có lẽ sự ngược đời này bắt đầu kể từ khi
Nixon đến Trung Quốc. Jonh Ling, một người Mỹ nhập tịch gốc Trung Quốc,
đang phụ trách văn phòng tuyển chọn các doanh nghiệp Thượng Hải của Bộ
Thương mại Mỹ cho khu vực Nam Carolina cho rằng: “Khoảng cách giữa Mỹ và
Trung Quốc đang đang được rút ngắn”. Ling đã chọn Yuncheng và nhiều
công ty khác vào Spartanburg: những công ty Trung Quốc đã đầu tư 280
triệu USD và tạo ra hơn 1.200 việc làm chỉ tính riêng ở Carolina.
Hiện nay, đã có 33 bang, cảng và thành
phố của Mỹ cử đại diện giống như Ling tới Trung Quốc để thu hút những
việc làm của Mỹ đã bị mất vào tay Trung Quốc. Ngoài những khu đất rẻ và
nguồn năng lượng đảm bảo, các bang và thành phố hiện cũng áp dụng chính
sách hoàn thuế và nhiều ưu đãi khác để thu hút các nhà sản xuất Trung
Quốc. Trong khi đó, theo những nguồn tin kinh doanh từ Trung Quốc, Bắc
Kinh – nơi đang chỉ thị cho các công ty Trung Quốc toàn cầu hóa bằng
cách mở rộng tới các thị trường trọng điểm trên thế giới - đang thu hút
đầu tư bằng cách cấp vốn lên tới lên tới 30% chi phí đầu tư ban đầu.
Theo tập đoàn tư vấn kinh tế Rhodium có
trụ sở tại New York, số vốn đầu tư trực tiếp của Trung Quốc đã lên tới
gần 5 tỷ USD chỉ tính riêng trong năm 2009. Mức này thấp hơn rất so với
đầu tư của Nhật Bản vào Mỹ với 148 tỷ USD năm 1991, tuy vậy đây vẫn là
một bước nhảy lớn so với mức đầu tư trung bình chỉ đạt khoảng 500 triệu
USD một năm trước đây.
Năm ngoái, số lượng các công ty tại Mỹ mà
các doanh nghiệp Trung Quốc mua lại hoặc thông báo bắt đầu kinh doanh
đã lên tới hơn 50. Và khi Trung Quốc tăng giá đồng nhân dân tệ, người Mỹ
có thể tiên đoán rằng trong tương lai những dự án của Trung Quốc sẽ
thực sự phát triển và có ảnh hưởng đến nền kinh tế Mỹ.
Đây có thể là điều tốt cho mối quan hệ
giữa hai nước. Ông Dan Rosen, người đứng đầu Rhodium Group nói: “Sẽ mất
nhiều năm để cân bằng sự đầu tư của Mỹ vào Trung Quốc”. Nhưng ông cũng
cho rằng mối quan tâm tích cực của Trung Quốc trong việc đầu tư vào Mỹ
đã tạo ra đòn bẩy cho Washington trong bối cảnh nước này đang nỗ lực đàm
phán với Bắc Kinh về thuế nhập khẩu, các vấn đề thương mại và chính
sách kinh tế.
Thế nhưng, đó không phải là điều quan
trọng tại Spartanburg. Những công nhân có tay nghề tại American Yuncheng
kiếm được 25 đến 30 USD mỗi giờ, những người điều khiển máy kiếm được
10 đến 12 USD một giờ. Mức lương này nhiều hơn 2 USD so với chi phí cho
lao động không có tay nghề tại Trung Quốc, nhưng công ty lại có đủ điều
kiện nhận khoản hoàn lại thuế lương của chính quyền là 1500 USD mỗi công
nhân (cho các công ty sử dụng hơn 10 lao động).
Và với việc trở nên thân thiết với những
công ty như Cocacola, Yuncheng có thể nhanh chóng đáp ứng khi họ cần một
nhãn mác mới cho các sản ít béo hay những sản phẩm có thêm hương vị mới
của mình. Nếu như việc kinh doanh tiến triển tốt, ông Li Wenchun - Chủ
tịch công ty, hy vọng có thể mở rộng quy mô hoạt động lên gấp đôi trong 5
đến 10 năm nữa, và tuyển dụng thêm khoảng 120 lao động Mỹ.
Cho đến nay, có ít dấu hiệu cho thấy
người dân Carolina ác cảm với các công ty của Trung Quốc, dù họ từng
chứng kiến bang của mình đã đánh mất ngành công nghiệp dệt may vào tay
những đất nước giá rẻ như Trung Quốc. Được hỏi về quan điểm của mình khi
chứng kiến những người cộng sản đang tạo ra công ăn việc làm cho người
dân bang mình, Nghị sĩ Jim DeMint, một lãnh đạo của Đảng Cộng hòa, chỉ
trả lời: “South Carolina là một trong những nơi tốt nhất trên thế giới
để làm kinh doanh và đó là lý do tại sao rất nhiều công ty nước ngoài đã
đến bang của chúng tôi.”
Bà Brenda Missouri, một công nhân 43 tuổi
chuyên kiểm tra lỗi rò rỉ cho công ty sản xuất thiết bị Haier, đã nói
về ông chủ của mình với những từ khá hoa mỹ. Haier là công ty Trung Quốc
đầu tiên xây dựng nhà máy tại Mỹ vào năm 2000- đó là một nhà máy sản
xuất tủ lạnh tại Camden, Nam Carolina. Bà nói: “Họ là những doanh nhân
tài giỏi. Còn việc họ là cộng sản ấy hả? Có hề gì, tiền mới là thứ làm
nên sự khác biệt”
Tuyến Nguyễn (theo CNN-VNE)
