Lý do của vấn đề này là tình hình nền kinh tế năm 2011 và rồi năm 2012 được cho là sẽ không còn nhiều thuận lợi cho ngành thép nói riêng như những năm trước. Ông Cường cũng lưu ý đến thực trạng rằng nhiều dự án đầu tư đã dư thừa vì tình trạng đầu tư thiếu kiểm soát.

Chủ tịch VSA cho rằng vấn đề của các doanh nghiệp ngành thép trong năm 2012 cũng không khác các ngành sản xuất, kinh doanh khác, tức là buộc phải cơ cấu lại vấn đề sản xuất. “Những dự án nào không hiệu quả cũng không nên tồn tại”, ông nói.

Lý do khác cũng do dư thừa nên ngành thép phải hướng đến xuất khẩu. Với việc xuất đi 2 triệu tấn thép các loại năm 2011, ngành thép đã thu về gần 2 tỉ USD, tăng  56,2% so với năm trước đó. Tuy nhiên, kinh tế nước ngoài cũng không thuận lợi nên các doanh nghiệp phải đối mặt với hàng loạt khó khăn ở thị trường ngoại, chẳng hạn như đối mặt với các vụ kiện chống bán phá giá, thép giá rẻ từ ASEAN và Trung Quốc cũng đẩy ngược trở lại thị trường Việt Nam khiến cạnh tranh càng trở nên gay gắt.

Thực tế, theo ông Cường, khó khăn của năm 2011 đã khiến 5 đến 6 doanh nghiệp ngành thép phá sản và nhiều doanh nghiệp khác “chết lâm sàng”. Báo cáo tình hình sản xuất của các doanh nghiệp thành viên về hiệp hội cho thấy, những tháng cuối năm 2011 nhiều doanh nghiệp chỉ còn sản xuất cầm chừng hoặc “ăn“ vào lợi nhuận của những tháng đầu năm. Hay nói khác đi, sự phá sản của số doanh nghiệp ngành thép nói trên đã làm giảm công suất của toàn ngành từ 25% đến 30% .

Bộ Công Thương yêu cầu năm 2012 đẩy nhanh tiến độ đầu tư các dự án thép lớn, trọng điểm như dự án cải tạo gang thép Thái Nguyên giai đoạn 2 (công suất khoảng 500.000 tấn phôi vuông/năm; dự án nhà máy gang thép Lào Cai (500.000 tấn phôi vuông/năm); nhà máy thép Thạch Khê 2 triệu tấn/năm, dự án nhà máy thép cuộn, thép lá cán nóng chất lượng cao liên doanh giữa tập đoàn ESSA (Ấn Độ) và một số doanh nghiệp trong nước (công suất 2 triệuh tấn/năm).

Các chuyên gia ngành thép dự báo việc đầu tư vào các dự án thép sẽ chững lại trong các năm tới do ảnh hưởng của thị trường và do công suất sản xuất các loại thép xây dựng, thép cán nguội đã vượt xa nhu cầu tiêu thụ tại thị trường trong nước.

Ông Đỗ Duy Thái, Tổng giám đốc Tổng công ty Thép Việt nói, việc đầu tư vào các dự án thép, kể cả trong nước và đầu tư nước ngoài, sẽ chững lại ít nhất là trong vòng 5 năm tới.

Đồng tình với nhận định trên, Phó chủ tịch VSA Nguyễn Tiến Nghi cho rằng, khả năng không ai đầu tư vào các dự án thép nữa rất cao bởi hiện tại, công suất thép xây dựng cả nước đã dư thừa, lên đến 9 triệu tấn, trong khi tiêu thụ cả nước trong năm 2012 dự kiến chỉ đạt gần 6 triệu tấn/năm.