Nhà máy sản xuất đồ chơi Đông Quan - một trong những nhà máy lâu đời nhất ở Đông Quan - do Hàn Quốc làm chủ đầu tư đóng cửa hồi giữa tháng 7 có thể coi là một cú sốc đối với Bắc Kinh.

Soyea bắt đầu hoạt động ở Trung Quốc từ năm 1992, và chuyên cung cấp cho các nhà bán lẻ lớn tại Mỹ. Tuy nhiên, cuối cùng, công ty này cũng rơi vào phá sản do các đơn đặt hàng giảm mạnh do chi phí đầu vào tăng kéo theo giá thành phẩm tăng.

Dingjia, một công ty may mặc lớn ở Đông Quan cũng đóng cửa hồi tháng 6, đẩy 2.000 công nhân rơi vào cảnh thất nghiệp.

Ở cả hai trường hợp, chủ nhà máy đều tháo chạy, trốn nợ hàng triệu USD lương nhân viên và tiền hàng cho nhà cung cấp.

Giới chuyên gia kinh tế Trung Quốc đã ví sự kiện của Soyea và Dingjia với sự kiện đóng cửa chuỗi nhà máy sản xuất đồ chơi Hejun ở Đông Quan năm 2008 khởi đầu cho một làn sóng đóng cửa nhà máy khiến 20 công nhân nhập cư chủ yếu trong ngành xuất khẩu mất việc.

Chen Yaohua, Giám đốc Hiệp hội dệt may Đông Quan cho Tân Hoa Xã hay, ít nhất 10% các công ty dệt may ở đây đang gặp khó khăn về tài chính.

Theo số liệu của Hiệp hội Doanh nghiệp vừa và nhỏ Hong Kong, mức lương tối thiểu cho công nhân Đông Quan trong tháng 3 đã tăng 18,6%.

Chỉ số PMI tháng 7 của Trung Quốc giảm còn 48,9%, thấp nhất trong vòng 28 tháng. Thực tế, chỉ số PMI dưới 50% cho thấy sự sụt giảm của ngành sản xuất.

Tuần trước, Zhu Hongren, người phát ngôn Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc, thừa nhận, các công ty vừa và nhỏ của Trung Quốc đang đối mặt với khó khăn tài chính nghiêm trọng do chính sách thắt chặt thanh khoản của chính phủ.

Kể từ tháng 10/2010, Trung Quốc đã 5 lần nâng lãi suất, và nhiều lần tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc với các ngân hàng. Theo khảo sát “Doanh nghiệp thế kỷ 21” của Hiệp hội doanh nghiệp Trung Quốc, 90% doanh nghiệp vừa và nhỏ không thể tận dụng các khoản vay ngân hàng nếu lãi suất hàng tháng ở mức 20-30%.

Ngoài ra, lao động cũng là một thách thức không nhỏ đối với các doanh nghiệp Trung Quốc.

Để đảm bảo nguồn lao động ổn định, năm 2007, Bắc Kinh đã áp dụng Luật hợp đồng lao động, đòi hỏi người lao động không được thay đổi công việc ít nhất trong vòng 10 năm.

Tuy nhiên, với quy định này, cuối cùng, nhiều chủ lao động đã phải trả lương cao hơn sau cuộc đình công năm 2010 của công nhân Honda.

Trong khi đó, các công ty đa quốc gia không sẵn sàng trả giá cao cho các mặt hàng chất lượng thấp của các doanh nghiệp tại Trung Quốc chủ yếu là của các nhà đầu tư Trung Quốc, Đài Loan, Hàn Quốc và Nhật Bản.

Do vậy, các doanh nghiệp này buộc phải cắt giảm quy mô sản xuất, sa thải nhân công, chuyển dần địa điểm làm ăn vào sâu trong lục địa và thậm chí sang các nước như Việt Nam, Campuchia để thận dụng nhân công giá rẻ thông qua kéo dài giờ làm, tăng nâng suất lao động.

Thất nghiệp gia tăng do đóng cửa nhà máy hàng loạt tất nhiên sẽ gây các căng thẳng xã hội tại Trung Quốc, đặc biệt là sự bất bình của giới lao động.