Mặc dù vậy, giá mua - bán ngoại tệ trên thị trường tự do hiện chỉ ở mức 21.300/21.400 đồng/USD, thấp hơn nhiều so với thời điểm giữa tháng 10/2011 (21.760 đồng/USD) và thấp hơn cả thời điểm sau khi điều chỉnh tỷ giá thêm 9,3% (21.600 đồng/USD).

Tuy nhiên, mức giá này vẫn cao hơn khá nhiều so với tỷ giá niêm yết tại các NHTM. Hiện giá bán USD tại các NHTM đều được niêm yết kịch trần 21.011 đồng/USD, trong khi giá mua chênh lệch không nhiều, chỉ từ 2 - 25 đồng/USD, thậm chí nhiều ngân hàng để giá mua - bán bằng nhau. 

Lãnh đạo một NHTM tại TPHCM cho biết, mặc dù ngân hàng của ông đang có trạng thái ngoại hối dương, nhưng việc mua vào USD gặp khó khăn. Cũng theo ông này, hiện nhiều ngân hàng đang có trạng thái ngoại hối âm. 

Báo cáo của NHNN TPHCM cũng nhìn nhận, việc mua ngoại tệ của các NHTM trên địa bàn trong tuần giữa tháng 10 gặp khó khăn do chênh lệch tỷ giá USD giữa thị trường tự do và ngân hàng khá lớn, nên khó tận thu được số lượng lớn ngoại tệ tiền mặt trong dân vào quỹ ngân hàng. Doanh số mua đạt 306,3 triệu USD trong khi đó doanh số bán đạt 608,5 triệu USD.

Thường thì nhu cầu ngoại tệ những tháng cuối năm tăng khá mạnh do nhu cầu nhập khẩu nguyên vật liệu, hàng hóa phục vụ cho sản xuất, tiêu dùng dịp tết. Bên cạnh đó là nhu cầu USD để trả nợ. 

Tuy nhiên, có nhiều cơ sở để đảm bảo đến cuối năm tỷ giá sẽ tăng không quá 1%. Bởi thời gian đáo hạn của các khoản nợ ngoại tệ có thể rải đều ra ở nhiều kỳ, nhiều tháng thì tỷ giá sẽ bị áp lực không lớn lắm. Trong khi, cán cân thanh toán năm nay dự báo sẽ thặng dư khoảng 4-5 tỷ USD và thời gian qua, NHNN đã mua được lượng lớn ngoại tệ nên sẵn sàng bán ra để can thiệp thị trường khi cần thiết.

Hơn thế, dự báo tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 11/2011 tiếp tục duy trì ở mức rất thấp 0,2-0,3% (cơ sở cho dự báo này là nguồn cung đã được chuẩn bị tốt để tránh những cú sốc cung cầu thường xảy ra vào cuối năm). CPI cả năm có thể kiềm chế ở mức 19% cũng sẽ giúp làm giảm sức ép tỷ giá cuối năm. 

Mặc dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng, cần phải kiểm soát chặt thị trường ngoại tệ tự do, không để tỷ giá tự do nhảy múa, tăng đột biến những tháng cuối năm.