Cũng từ 1/10 này theo Hiệp định kinh tế giữa VIÊT NAM và Nhật Bản, cũng sẽ có đến 92% các mặt hàng xuất nhập khẩu giữa hai nước sẽ được miễn, giảm thuế. Trong nhóm hàng nhập khẩu từ Nhật, có nhiều mặt hàng điện máy, điện gia dụng lần này được giảm thuế rất mạnh.

Cơ hội và cũng là thách thức với hàng nội

Theo tiến sĩ Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Quản lý kinh tế Trung ương, xét về khía cạnh người tiêu dùng, họ được hưởng lợi nhiều hơn vì có thêm cơ hội mua hàng giá rẻ, chất lượng. Tuy nhiên, hàng Việt lại đang chịu sức ép rất lớn và nếu không có sự hỗ trợ thêm từ phía Chính phủ, nhiều mặt hàng, ngành hàng có nguy cơ thua ngay trên sân nhà.

"Hàng Thái có nhiều mặt hàng giống hàng Việt như vải vóc, thực phẩm, hoa quả, đồ gia dụng, trong khi tâm lý người Việt lại sính ngoại, nếu giá hàng Thái cạnh tranh hơn thì nhiều sản phẩm nội cùng loại sẽ bị người tiêu dùng trong nước “bỏ quên”. Còn hàng Nhật xưa nay vốn rất uy tín trên thị trường các nước, bây giờ giá lại rẻ thì hàng Việt khó mà cạnh tranh nổi", ông Doanh nói.

Gói kích cầu, trong đó có kích cầu tiêu dùng đã triển khai được gần 7 tháng. Nhưng từ đầu tháng 9 này, "Chương trình xúc tiến thương mại thị trường trong nước 2009" của Bộ Công thương nhằm kích thích tiêu dùng nội địa mới chính thức được bắt đầu. Trong bối cảnh hàng hóa nhập khẩu giá rẻ đang ồ ạt đổ vào Việt Nam thì giải pháp kích cầu tiêu dùng nếu không thận trọng sẽ có nguy cơ kích "nhầm" cho hàng ngoại.

Còn chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, nguyên thành viên Ban cố vấn Thủ tướng, thì cho rằng, Hiệp định kinh tế giữa Việt Nam với Nhật Bản và Thái Lan nằm trong khuôn khổ hiệp định thương mại tự do Asean nên yêu cầu về việc “mở cửa” của từng quốc gia rộng hơn so với WTO. Phía Nhật Bản cũng có nhiều chính sách ưu đãi cho hàng Việt, đặc biệt là hàng nông sản. Thế nên việc miễn giảm thuế cho hàng hóa Nhật vào Việt Nam là tất yếu.

Tuy nhiên, theo bà Lan, song song với việc thực hiện các hiệp định kinh tế trên, Nhà nước cần đẩy mạnh hơn nữa việc kích cầu nội địa và chiến dịch người Việt dùng hàng Việt, phải làm sao để khi hàng ngoại ồ ạt vào Việt Nam thì người Việt đã có thói quen dùng những mặt hàng nội thiết yếu, chất lượng và có một cái nhìn “bản lĩnh” đối với đa dạng chủng loại hàng hóa. "Doanh nghiệp phải vừa giữ vững và nâng cao thị phần trong nước, đồng thời tìm hướng đẩy mạnh xuất khẩu nhằm “tranh thủ” việc ưu đãi thuế của các nước theo hiệp định song phương", bà Lan kiến nghị.

Người tiêu dùng và doanh nghiệp hào hứng

Đại diện nhiều cửa hàng kinh doanh đồ điện máy tại Hà Nội thừa nhận, lượng khách mua hàng đang có dấu hiệu chùng xuống rõ rệt. Nếu như trước đây, những mặt hàng có xuất xứ từ  Nhật khá đắt nhưng nay, thuế nhập khẩu cho các mặt hàng từ Nhật giảm thì mức giá sẽ giảm theo. Nhiều người vì thế có tâm lý chờ cơ hội để mua được hàng đẹp, chất lượng cao mà giá đã rẻ hơn.

Trong khi đó, giới doanh nghiệp đã sẵn sàng cho kế hoạch nhập hàng Nhật. Tại Media Mart, hàng nhập khẩu từ Nhật đã hết hàng và sang tháng 10 mới có hàng về. Một nhân viên tại đây cho biết, một trong những nguyên nhân chính là nhập hàng muộn sẽ có lợi hơn về giá.

Ông Nguyễn Thái Dũng, Phó tổng giám đốc BigC Việt Nam cho biết: Hiện tỷ trọng hàng nhập khẩu trực tiếp từ Nhật tại hệ thống siêu thị BigC trên toàn quốc chỉ chiếm khoảng 2%, chủ yếu là hàng gia dụng, mỹ phẩm và điện máy. Tuy nhiên, trong thời gian tới, khi thuế nhập khẩu hàng Nhật giảm mạnh, BigC sẽ xem xét để nhập thêm nhiều mặt hàng thiết thực như hàng nông lâm thủy sản, thực phẩm, điện máy, đặc biệt là các sản phẩm có mức thuế suất 0%.

Theo ông Kimihiro Itoki, Tổng Giám đốc Sony Electronics Việt Nam: Với hiệp định trên các mặt hàng nhập từ Nhật sẽ có mức giá giảm nhưng với mức độ bao nhiêu còn tùy thuộc vào nhiều yếu tố như tỉ giá, khuyến mãi, chi phí vận chuyển. Cũng theo ông Kimihiro Itoki, việc giảm thuế thời gian đầu sẽ ảnh hưởng đến giá bán lẻ nhưng chưa nhiều, mức độ ảnh hưởng lớn sẽ sau vài năm nữa...

Để việc kinh doanh phù hợp với tình hình mới, nhiều hãng điện tử Nhật Bản tại Việt Nam đang tính toán đẩy mạnh hoạt động kinh doanh nhập khẩu. Mới đây, hãng điện tử Sharp đã chính thức thành lập Công ty TNHH Điện tử Sharp Việt Nam chỉ nhập khẩu hàng hóa để tiêu thụ tại Việt Nam. Nhiều hãng điện tử của Nhật tại Việt Nam cũng đã chuyển hướng đầu tư sản xuất lắp ráp sang nhập khẩu do thuế suất giảm mạnh, nhiều loại chỉ còn 0%... Giới kinh doanh hàng Nhật cho biết, trước đây, muốn nhập hàng Nhật về bán rất khó khăn vì phải đặt số lượng lớn, còn bây giờ chỉ cần đặt khoảng 500 đơn vị sản phẩm là có hàng ngay. Lý do là ngày càng có nhiều DN Nhật muốn đẩy mạnh bán hàng sang thị trường Việt Nam.