Thủ tục hành chính rườm rà gây khó cho doanh nghiệp

Để các doanh nghiệp có được môi trường kinh doanh thuận lợi thì việc cải cách hành chính là một trong những yếu tố quan trọng nhất, đó là nhận định của hầu hết các đại biểu tại hội thảo “Cải cách hàng chính-Xây dựng môi trường kinh doanh thuận lợi” do Bộ Công thương phối hợp với Trung ương Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam tổ chức ngày 1/9.

Ông Nguyễn Đức Thành-Trung tâm nghiên cứu Kinh tế và Chính sách ( Đại học Quốc gia Hà Nội) cho biết: Trong thời gian qua nhà nước và các bộ ngành đã có nhiều cố gắng trong hoạt động cải  cách hành chính tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho doanh nghiệp (DN). Nhưng hiện nay thủ tục hành chính vẫn còn rất rườm rà, ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động kinh doanh, đầu tư củaDN. Ông Thành dẫn chứng: Trong năm 2009, chỉ số tự do kinh tế IEF của Việt Nam ở vị trí 145/179 nước; Liên tục trong 2 năm 2008 và 2009, năng lực cạnh tranh toàn cầu GCI  của Việt Nam đứng thứ 70/134 nước.  Việc bảo vệ nhà đầu tư chưa thực sự được quan tâm. Trong 2008, hoạt động bảo vệ nhà đầu tư của Việt Nam được xếp hạng 165/178 nước, điều này khiến DN nước ngoài có tâm lý ngần ngại khi đầu tư vào Việt Nam.

Không chỉ có vậy, các thủ tục liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu cũng rất rườm rà, để một lô hàng xuất khẩu được cần đến 6 loại giấy tờ, 12 chữ ký và trung bình mất 35 ngày mới xuất khẩu được lô hàng qua biên giới. Số chữ ký cho nhập khẩu hàng hóa lên đến 15 chữ ký và mất đến 36 ngày để lô hàng đi vào thị trường nội địa. Trong khi Trung Quốc chỉ cần 7 chữ ký và 18 ngày xuất khẩu hàng hóa và 8 chữ ký và 22 ngày để nhập khẩu hàng hóa. Thủ tục đóng thuế cũng chiếm không ít thời gian của DN, hiện bình quân một DN Việt Nam  mỗi năm phải nộp thuế 32 lần và mất 1050 giờ làm việc, trong khi tại Indonesia là 266 giờ. Bên cạnh đo, việc DN tiếp cận các nguồn vốn, đất đai, dự án đầu tư của chính phủ cũng như thị trường lao động cũng rất khó khăn.  Nhiều DN phản ánh, tại không ít sở, ngành còn có tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm  trong việc giải quyết công việc cho DN. Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến niềm tin của DN vào các chủ trương chính sách  của nhà nước  về cải thiện môi trường kinh doanh, thu hút đầu tư. Việc cập nhật thông tin, công khai  những thay đổi của văn bản pháp luật chưa được thực hiện nghiêm túc…

Nhiều đề xuất cải cách thủ tục hành chính

Để tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho DN thúc đẩy sự phát triển DN nhất là DN tư nhân, việc cải cách thủ tục hành chính là một trong những yếu tố  quan trọng. Bà  Nguyễn Thị Mỹ Thuận- Tổng thư ký Hiệp hội doanh nghiệp Cần Thơ đề xuất: Các cơ quan nhà nước, nhất là sở ngành địa phương cần xác định lại vị trí của DN theo hướng từ đối tượng bị quản lý trở thành đối tác trong quan hệ công việc hành chính với cơ quan công quyền. Mọi thông tin DN cần tìm hiểu, những thay đổi về chủ trương, chính sách có   liên quan đến DN  cần được cơ quan chức năng công khai  để DN tìm hiểu thực hiện.  Những chủ trương, chính sách chưa nhất quán, nếu chưa có điều kiện điều chỉnh  thống nhất thì  khi thực thi, cơ quan chức năng cần xem xét áp dụng những quy định nào có lợi hơn cho DN. Bên cạnh đó, DN cũng cần thay đổi cách nhìn nhận về mối quan hệ này, từ đó cùng với chính quyền đẩy mạnh cải cách hành chính.

Ông Nguyễn Đình Cung-Phó viện trưởng Viện Quản lý Kinh tế Trung ương cho rằng: Muốn việc đơn giản hóa thủ tục hành chính có hiệu quả, thì điều đầu tiên là phải thay đổi nhận thức của nhân viên hành chính. “Cần hiểu rằng, hành chính không phải là ban phát, người dân và DN không phải người đi xin”, ông Cung nói. Ngoài ra cần đơn giản hóa ngay trong việc ban hành các văn bản, quy định, thủ tục từ Trung ương đến địa phương. Hiện, nhiều thủ tục pháp lý cần rất nhiều sự xét duyệt của nhiều bộ ngành gây mất thời gian của DN. Nên cải cách  theo hình thức mỗi lĩnh vực nhất định chỉ thuộc một đầu mối quản lý duy nhất theo một quy trình của một bộ chức năng để tránh chồng chéo.

Theo Thứ trưởng Bộ Công thương-Nguyễn Thành Biên: Trong thời gian qua Bộ đã tăng cường cải cách hành chính, đơn giản hóa thủ tục, nhất là thủ tục liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu. Từ chỗ có cả nghìn quy định, thủ tục về quản lý hoạt động của DN, đến nay chỉ có 200 thủ tục, trong đó số lượng thủ tục liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu chỉ chiếm chưa đến 10%. Ông Biên ví dụ: Hiện nay, ngoài những mặt hàng liên quan đến đời sống dân sinh, quan hệ cung cầu như: xăng dầu, gạo, đường, tài nguyên khoáng sản… là còn duy trì giấy phép quản lý xuất nhập khẩu cũng những thủ tục hành chính liên quan, còn hầu hết các mặt hàng khác Bộ đã bãi bỏ các giấy phép.

Trong thời gian tới, Bộ Công thương sẽ đẩy mạnh hơn nữa việc cải cách thủ tục hành chính theo hướng có lợi cho DN, phấn đầu đến năm 2010 sẽ giảm tiếp 30% số lượng thủ tục hành chính hiện nay. Bộ cũng sẽ yêu cầu Bộ Tài chính giảm bớt những thủ tục hải quan gây phiên hà cho DN hoạt động xuất nhập khẩu. Nhằm giúp DN giảm bớt thời gian xuất nhập khẩu hàng hóa, Bộ Công thương cũng đã thành lập 17 phòng quản lý xuất nhập khẩu hàng hóa trên toàn quốc. Việc lập các phòng này đã giúp DN tiết kiệm được thời gian hoàn thành hồ sơ xuất nhập khẩu hàng hóa.